แผนที่เกาะพะงัน บ้านท้องศาลา เป็นชุมชนที่ใหญ่่ที่สุดของเกาะพะงันและเป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอ สถานีตำรวจ ธนาคาร และหน่วยราชการ เป็นศูนย์รวมธุรกิจบริการ ทุกประเภท และเป็นท่าเรือสำคัญของเกาะพะงัน แต่บรรยากาศของบ้านท้องศาลา ก็ยังคงความเป็นธรรมชาติ โดยเฉพาะในยามพระอาทิตย์ตก ในคุ้งอ่าวท้องศาลา ชาวบ้านยังคงดำเนินวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมเป็นส่วนใหญ่ ประเพณีที่มีชื่อเสียงคือ ประเพณีชักพระทางน้ำ ซึ่งจัดขึ้นในราวเดือนตุลาคมของทุกปี ประเพณีชักพระทางน้ำของเกาะพะงัน แตกต่างจากที่อื่น ๆ ในประเทศไทย คือจะเป็นการชักพระในทะเล คือในบริเวณอ่าวท้องศาลา และยังคงมีการอนุรักษ์ เพลงร้องเรือแบบดั้งเดิมไว้อย่างเหนียวแน่น เกาะแตใน เป็นเกาะเล็ก ๆ ตั้งอยู่ตรงข้ามกับท่าเรือท้องศาลา บริเวณรอบเกาะ มีปะการังสวยงาม ที่นักท่องเที่ยวสามารถใช้หน้ากากดำน้ำดำชมได้ ติดต่อขอเช่าเรือได้จากบริเวณท่าเรือท้องศาลา   เส้นทางบ้านท้องศาลา-หาดริ้น มะพร้าวตำบลบ้านใต้ มะพร้าวเป็นสินค้าออกที่สำคัญของเกาะพะงัน เช่นเดียวกับเกาะสมุย ส่วนใหญ่ชาวบ้านจะจ้างคนรับเหมาเก็บมะพร้าว และจะนำไปกองไว้เพื่อเผา และแกะเนื้อที่ตำบลบ้านใต้ ดังนั้นที่ตำบลนี้จะสามารถพบเห็นการแปรรูปมะพร้าวได้โดยทั่วไป บริเวณตรงข้ามกับชายหาดบ้านใต้ เป็นที่ตั้งของลานแปรรูปมะพร้าวแหล่งใหญ่ที่สุด นักท่องเที่ยวสามารถเข้าชมการแปรรูปมะพร้าวได้ทุกวัน ชายหาดบ้านใต้ เป็นชายหาดที่สวยงาม มองเห็นเกาะสมุยอยู่ตรงข้าม ชุมชนบ้านใต้เป็นหมู่บ้านชาวประมงขนาดเล็ก สามารถพบเห็นวิถีชาวบ้านได้ทั่วไป วัดเขาถ้ำ และพระพุทธบาทจำลอง ตั้งอยู่บนยอดเขาตำบลบ้านใต้ ภายในวัดมี บรรยากาศร่มรื่น สวยงาม อากาศเย็นสบาย บริเวณเนินหินที่สร้างมณฑป สามารถมองเห็นทิวทัศน์ของอ่าวบ้านใต้ และท้องศาลาได้ นอกจากนี้วัดเขาถ้ำ ยังเป็นสถานที่ฝึกอบรมวิปัสสนาสำหรับชาวต่างชาติ ที่มีชื่อเสียงไปทั่วโลกอีกด้วย วัดใน เป็นที่ตั้งของเจดีย์ที่เก่าแก่กว่า 300 ปี ตั้งอยู่ที่บ้านเหนือ ตำบลบ้านใต้ ลักษณะของเจดีย์ก่ออิฐถือปูน มีรูปทรงคล้ายกับเจดีย์พระบรมธาตุไชยา ที่หน้าบัณด้านหนึ่งมีลายปูนปั้นรูปยักษ์ที่ค่อนข้างสมบูรณ์   ต้นยางใหญ่ เป็นต้นไม้ใหญ่อันดับสองของประเทศ เส้นรอบวงประมาณ 14 เมตร ตั้งอยู่ที่บ้านเหนือ ตำบลบ้านใต้   หาดริ้น เป็นชายหาดที่สวยที่สุด และมีชื่อเสียงของเกาะพะงัน ความยาวของชายหาดประมาณ 2 กิโลเมตร เป็นสถานที่จัดงานฟูลมูนปาร์ตี้ ซึ่งจัดขึ้นทุกคืนวันเพ็ญ บริเวณชายหาด มีบังกะโลที่พักหลายแห่ง รวมทั้งสถานบริการ และร้านค้าเช่นเดียวกับสถานที่ท่องเที่ยวทั่วไป เส้นทางสู่หาดริ้นจากบ้านค่ายเป็นถนนซีเมนต์แต่สูงชัน และแคบ จึงควรขับรถด้วยความระมัดระวัง   น้ำตกธารเสด็จ น้ำตกแห่งนี้เป็นน้ำตกที่มีชื่อเสียงและเป็นที่รู้จัก แพร่หลายในหมู่นักท่องเที่ยวมาช้านานแล้ว ด้วยเป็นสถานที่ ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่5 โปรดเสด็จ ประพาสหลายครั้งหลายครา และมีกษัตริย์ราชวงศ์จักรีอีกหลายพระองค์ ได้เสด็จมาเยือนธารน้ำตกแห่งนี้ พระบาทสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวง เสด็จประพาสธารเสด็จ น้ำตกธารเสด็จแตกต่างจากน้ำตกอื่น ๆ ตรงที่มีลักษณะเป็นลำธาร ไหลจากภูเขาแล้วตกมาเป็นช่วง ๆ ตามสภาพของแก่งหินแต่ละตอน เหมาะสำหรับการไปท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจ นอกจากนี้ตามโขดหิน ในลำธารยังมีจารึกพระปรมาภิไธยย่อ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ปรากฎอยู่หลายจุด รวมทั้งพระปรมาภิไธยของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว องค์ปัจจุบันที่ได้ทรงจารึกไว้ครั้งเมื่อเสด็จมาเยือน ระยะทางจากบ้านท้องศาลาไปน้ำตกธารเสด็จ ประมาณ 13 กิโลเมตร โดยแยกจากถนนท้องศาลา-หาดริ้น ที่ตำบลบ้านใต้ การเดินทางไปได้ทั้ง ทางเรือและทางรถ แต่ในฤดูมรสุม คือในช่วงเดือนตุลาคมถึงเดือนมกราคม ไม่สามารถเดินทางไปทางเรือได้ ส่วนเส้นทางทางรถ เป็นทางลาดชันและภูเขาสูง ซึ่งต้องใช้ความระมัดระวังเป็นพิเศษ   เส้นทางท้องศาลา - บ้านโฉลกหลำ   วนอุทยานน้ำตกแพง ได้ประกาศเป็นวนอุทยานเมื่อปีพ.ศ. 2520 ภายในวนอุทยานมีน้ำตกที่ ใหญ่ที่สุดบนเกาะพะงัน คือน้ำตกแพง ซึ่งเป็นน้ำตกที่สวยงาม โดยเฉพาะในฤดูฝน จากน้ำตกหากเดินขึ้นสู่ยอดเขา ก็จะพบจุดชมวิว ที่สามารถมองเห็นทิวทัศน์ของเกาะพะงันได้เกือบทั้งหมด ระยะทางจากบ้านท้องศาลาสู่น้ำตกแพงประมาณ 4 กิโลเมตร สามารถเหมารถแท็กซี่บริการ หรือ จะเช่ารถยนต์ รถจักรยานยนต์ หรือจักรยาน เดินทางไปเองได้สะดวก ศาลเจ้าแม่กวนอิม ตั้งอยู่บนยอดเขาห่างจากท้องศาลาประมาณ 9 กม. เป็นที่สักการะของคนที่เดินทางผ่านไปมา เมื่อขึ้นไปถึงหน้าศาล จะสามารถมองเห็นทิวทัศน์ของอ่าวโฉลกหลำ ซึ่งเป็นจุดชมวิวที่สวยงามแห่งหนึ่ง ของเกาะพะงัน ทุกปีในช่วงฤดูกินเจ จะมีชาวจีน ชาวไทยจากที่ต่าง ๆ เดินทางมาร่วมจำนวนมาก การเดินทาง สามารถเหมารถโดยสารจากบ้านท้องศาลา หรือเช่ารถยนต์ รถจักรยานยนต์ และจักรยานเดินทางมาเองได้โดยสะดวก   หมู่บ้านโฉลกหลำ อยู่ทางทิศเหนือของเกาะพะงัน เป็นอ่าวลึกกำบังคลื่นลมในบางฤดู ได้เป็นอย่างดี ในอดีตบ้านโฉลกหลำ เป็นศูนย์กลางการประมงท้องถิ่น และเป็นที่จอดพักเรือประมงจากที่ต่าง ๆ ปัจจุบันยังคงมีการทำประมงชายฝั่ง และเป็นแหล่งผลิตสินค้าแปรรูปจากทะเล ปลอดสารพิษ เช่น ปลาเค็ม และปลาหมึกตากแห้ง ที่มีชื่อเสียงของเกาะพะงัน